De eerste week van september is het moment waarop je hier iets aan kunt doen. Nog een paar weken en de berk, de linde of de eik naast het huis begint te vallen, en dan zit je goot binnen een maand vol. Wie tot november wacht, staat op een natte ladder met handschoenen aan om drijfnat blad uit een goot te scheppen, en dat is precies het moment waarop mensen besluiten dat er iets in moet.
Alleen wordt die beslissing dan genomen in de winkel, met natte voeten, en dat levert zelden de goede keuze op. Er zijn grofweg vijf manieren om je goot vrij te houden, ze verschillen behoorlijk in prijs en in wat ze van je vragen, en welke past hangt bijna helemaal af van wat er naast je huis staat. Hieronder staan ze naast elkaar op dezelfde punten.
De vijf opties naast elkaar
| Oplossing | Prijsklasse | Montage | Werk per jaar | Werkt goed bij | Zwakke plek |
|---|---|---|---|---|---|
| Niets, twee keer per jaar leegscheppen | Alleen gereedschap | Geen | Twee keer op de ladder, najaar en voorjaar | Huizen zonder bomen in de buurt, lage goten | Je moet het onthouden en je moet omhoog |
| Kunststof bladrooster (klikt in de goot) | Laag | Zelf te doen, op maat knippen met een snoeischaar | Eén keer bovenlangs vegen | Grof blad: eik, plataan, esdoorn | Waait los als het niet goed klemt, fijne naalden gaan er dwars doorheen |
| Gaas of gaasrol over de goot | Laag tot midden | Zelf, met klemmen of gootbeugels | Eén keer schoonvegen, blad blijft er bovenop liggen | Gemengd blad, ook kleinere bladeren | Blad blijft liggen en composteert op het gaas, gaat roesten bij goedkope kwaliteit |
| Gootborstel (ronde borstel in de goot) | Midden | Zelf, gewoon in de goot leggen, geen bevestiging nodig | Eén keer eruit trekken en uitkloppen | Naaldbomen, coniferen, berken met veel klein materiaal | Neemt vuil in zich op en moet er dus wel echt uit om schoon te maken |
| Dichte gootafdekking met zijopening | Hoog | Meestal laten monteren, wordt onder de dakpan geschoven | Vrijwel niets, alleen controleren | Hoge huizen, veel bomen, wie niet op een ladder wil | Prijs, en bij hevige regen kan water er in een klap overheen schieten |
Als ik één ding uit die tabel zou moeten lichten: de keuze wordt vaker bepaald door het soort blad dan door het budget. Naalden en berkenzaad glippen door bijna elk rooster en zijn precies het materiaal dat zich onderin tot een prop verdicht. Bij een conifeer of een berk heeft een borstel meer zin dan een rooster, ook al ziet dat rooster er in de winkel degelijker uit. Bij een eik of plataan is het omgekeerde waar: daar houdt een rooster het grove blad simpelweg tegen, terwijl een borstel binnen twee seizoenen één natte spons is.
Wat je nodig hebt om het zelf te doen
- Een stabiele ladder met voldoende lengte, zodat je minstens drie sporten boven het steunpunt uitkomt
- Ladderstabilisator of anti-slipvoeten, zeker op klinkers of een grindpad
- Werkhandschoenen (in natte goten zitten scherpe randen en soms glas van dakleer)
- Gootschep of een simpele plastic plamuurmes om vuil los te halen
- Emmer met een haak eraan, zodat je hem aan de ladder kunt hangen
- Tuinslang om na te spoelen en de afvoer te testen
- Snoeischaar of ijzerzaag om rooster, gaas of borstel op lengte te maken
- Rvs klemmen of gootbeugels als je gaas gebruikt
- Een spiegeltje op een steel of je telefoon met de camera aan, om in de tuit te kijken zonder te reiken
Roosters, gaas en gootborstels liggen bij Gamma, Praxis, Hornbach en Karwei, en in het najaar staan ze daar vooraan bij de ingang. Bouwmarkten verkopen ook complete rollen gaas per strekkende meter, wat goedkoper uitpakt dan losse stukken. Voor de degelijkere borstels en de rvs klemmen kun je beter bij een dakdekkersgroothandel of een bouwmaterialenhandel kijken, want daar hangt materiaal dat langer dan twee seizoenen meegaat. Een fatsoenlijke ladder met stabilisator huur je bij een verhuurbedrijf voor een dag, en dat is verstandiger dan de trap uit de bijkeuken tegen de gevel zetten.
Meet eerst, koop daarna
De fout die het vaakst gemaakt wordt, is materiaal kopen voordat je weet wat je goot voor maat heeft. Nederlandse goten lopen uiteen van ongeveer 100 tot 150 millimeter breed, en een rooster dat net te smal is klemt niet en waait er bij de eerste herfststorm uit. Meet de binnenbreedte op twee plekken, want oude zinken goten zijn lang niet altijd overal even wijd. Meet ook de totale lengte per gootdeel en tel de hoeken mee, want daar snijd je verlies.
Kijk tegelijk of de goot zelf nog goed is. Een goot die op één plek doorbuigt, loopt niet meer af naar de tuit en houdt water vast, en dan lost geen enkel rooster iets op. Zie je groene aanslag aan de buitenkant of een streep langs de gevel eronder, dan lekt hij al. En controleer of de hemelwaterafvoer vrij is: giet een emmer water in de goot en kijk of het beneden meteen wegloopt. Zo niet, dan zit de verstopping in de pijp en niet in de goot, en daar helpt bovenlangs afdekken juist niet, want dan kun je er ook niet meer bij.
Waarom ik dit een klus vind die je niet moet uitstellen
Een verstopte goot is zelden meteen een ramp. Het is een sluipend probleem, en dat maakt het gevaarlijk. Water dat over de rand loopt, komt precies langs de gevel naar beneden op de plek waar je het niet ziet, en het eerste wat je merkt is een vochtplek binnen of een houten boeideel dat zacht wordt. Bij vorst wordt het erger: staand water in een goot zet uit en trekt de naden open, en dan lek je vanaf het voorjaar op een plek waar je niet bij kunt.
Dat is ook de reden dat ik zelf een sensor heb liggen op de plek waar het bij ons ooit is misgegaan, in de hoek van de bijkeuken onder de afvoerpijp. Zo’n melder kost weinig en waarschuwt terwijl er nog niets zichtbaar is, en dat is bij water het enige wat echt telt. Wat die dingen wel en niet kunnen, staat in het stuk over slimme rookmelders en watersensoren.
Zet het in één najaarsronde
Praktisch gezien is dit een klus die je combineert. Ga één zaterdag in september of begin oktober naar buiten en doe de goot, de buitenkraan en de tuinmeubels in dezelfde ronde. De buitenkraan is daarbij de klus met de grootste schade als je hem overslaat, want een gesprongen leiding achter de gevel merk je pas als het dooit. Hoe je die aftapt en afsluit staat in je buitenkraan winterklaar maken.
Wat je uit de goot haalt, hoeft trouwens niet in de container. Blad en gootslib zijn prima compostmateriaal, en een hoop blad in een hoek van de tuin is een van de weinige dingen die je in het najaar kunt doen waar egels en insecten meteen iets aan hebben. Daar staat meer over in de tuin dier- en insectvriendelijk maken.
En als je uit de tabel niet kunt kiezen: kijk naar boven, kijk wat er valt, en kies daarop. Grof blad vraagt om een rooster, fijn materiaal om een borstel, en wie geen ladder meer op wil, betaalt eenmalig voor een afdekking en is er verder klaar mee. Alle drie zijn ze beter dan de vierde optie die de meeste mensen kiezen, namelijk het nog een jaar zo laten.
